89
নতুন দিল্লীঃ ভাৰতৰ প্ৰায় ১৪৬ মিলিয়ন লোকেই কৃষিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। গ্ৰাম্য জনসংখ্যাৰ ৫৮% লোকে জীৱিকাৰ প্ৰধান মাধ্যম হিচাপে খেতিকে বাছি লয়। ভাৰতৰ প্ৰায় ১৫৭.৩৫ মিলিয়ন হেক্টৰ কৃষিভূমিৰ বিস্তৃত পৰিৱেশত ছন্দায়িত হয় মাতৃভূমিৰ গৌৰৱ। পশ্চিম বংগৰ সোণালী ধাননি পথাৰৰ পৰা পঞ্জাৱৰ বিস্তৃত ঘেঁহুৰ পথাৰ আৰু কেৰালাৰ মছলাৰ বাগিচালৈকে ভাৰতৰ কৃষিভূমিও এই দেশৰ সংস্কৃতিৰ দৰেই বৈচিত্ৰ্যময়।
কিন্তু ইয়াৰ বিশালতা সত্ত্বেও ভাৰতৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক কৃষকৰ মালিকানাধীন এক হেক্টৰতকৈও কম মাটি। ধান, ঘেঁহু, দালি আদি মূল শস্যই কৃষিৰ মেৰুদণ্ড গঠন কৰাৰ বাবে অগণন কৃষক পৰিয়ালে বাৰিষাৰ বান আৰু শস্য চপোৱাৰ ছন্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হয়।